Ο νεκρός του τάφου Ζ
Ένας γενάρχης των πρωτο-Μυκηναίων
Ο τάφος Ζ
Ο τάφος Ζ ανήκει στον Ταφικό Κύκλο Β των Μυκηνών. Βρίσκεται στον βορειοδυτικό τομέα του περιβόλου. Χρονολογείται πρώιμα στη μετάβαση από τη Μέση στην Ύστερη Ελλαδική περίοδο (περ. 1600–1500 π.Χ.). Ανήκει σε παλαιότατη φάση του Κύκλου Β σε σχέση με ορισμένους τάφους στο κέντρο και νοτιοανατολικά. Ο τάφος είναι κιβωτιόσχημος και είναι μεγαλύτερος από τους άλλους της ίδιας περιόδου, με μήκος 1,90 μ. και πλάτος 1,10 μ., και είχε οπές πασσάλων στις τέσσερις γωνίες, που χρησίμευαν για τη στήριξη δοκών οροφής. Ο τάφος σημειώθηκε με μικρές πέτρες στην περίμετρό του, ένδειξη της σπουδαιότητας του νεκρού στα μάτια των συγχρόνων του.
Ο τάφος Ζ στον Κύκλο Β των Μυκηνών όπως ανασκάφηκε: το ξίφος του νεκρού και τα αγγεία που ήταν θαμμένα μαζί του βρίσκονται στα αριστερά, ενώ οι οπές των ξύλινων στύλων οι οποίοι στήριζαν την οροφή του τάφου είναι σαφώς ορατές στις γωνίες.
Θέση, ταφή και αρχαιολογικό πλαίσιο του Ζ59
Ο Ζ59 παρουσιάζεται ως μία μορφή «ιδρυτικού» κύρους, αλλά πιθανώς «νεότερου κλάδου» της ιεραρχίας. Ο τάφος του βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα του Ταφικού Κύκλου Β, σε ζώνη που θεωρείται ελαφρώς μεταγενέστερη από τα νοτιοανατολικά ταφικά σύνολα, επειδή περιλαμβάνει πλουσιότερη και “καλύτερη” κεραμική.
Η ταφή ήταν σε συνεσταλμένη/συνεπτυγμένη στάση μέσα σε απλό κιβωτιόσχημο τάφο, ο οποίος όμως ήταν μακρύτερος από τους περισσότερους, ώστε να χωρέσει το σώμα ενός σωματικά μεγάλου ατόμου.
Βιολογικό προφίλ: φύλο, ηλικία, σωματική διάπλαση
Ο Ζ59 ήταν άνδρας “στην ακμή του, ίσως ο ισχυρότερος από τους «μαχητές»”. Σωματοδομικά χαρακτηρίζεται ψηλός, φαρδύς στους ώμους, παχύοστος, με μεγάλα χέρια και πόδια. Η ηλικία δίνεται ως τουλάχιστον 49 ετών και «πιθανώς μεγαλύτερος», ενώ η εκτίμηση ύψους είναι περίπου 1,75 μ.
Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στη μορφολογία που υποδηλώνει ισχυρή μυϊκή ανάπτυξη/πρόσφυση σε περιοχές όπως ο αυχένας και η κάτω γνάθος, καθώς και σε σαφώς ανδρικούς δείκτες του κρανίου, όπως έντονη μαστοειδής απόφυση.
Κρανιολογική–ανατομική περιγραφή
-
Κατάσταση διατήρησης: χαρακτηρίζεται «πολύ καλή», μάλιστα ως το καλύτερα διατηρημένο από τα κρανία του Ταφικού Κύκλου Β.
-
Πορώδης υπερόστωση [cribra orbitalia]: καταγράφεται αμφοτερόπλευρα και περιγράφεται ως όχι σοβαρή ή πιθανώς παλαιά/επουλωμένη βλάβη (Αποτελεί κλασικό δείκτη σκελετικής παλαιοπαθολογίας, που συχνά συνδέεται με χρόνια αναιμία, υποσιτισμό ή παρασιτικές λοιμώξεις, υποδηλώνοντας μεταβολικό στρες κατά την παιδική ηλικία).
- Πάχος θόλου: η διπλόη είναι δύσκολο να εκτιμηθεί, αλλά ο κρανιακός θόλος φαίνεται ότι μπορεί να φτάνει ≥ 8 mm σε πολλά σημεία και το κρανίο είναι “βαρύ”.
- Έντονη μαστοειδής απόφυση.
- Συνολική μορφολογία προσώπου: το κρανίο είναι μεγάλο, μακρύ ωοειδές και υψηλό, με έντονες μυϊκές εντυπώσεις, «σχεδόν κοίλα πλάγια τοιχώματα» και μακρό, ορθογώνιο πρόσωπο· έχει μεγάλο στόμα, βαθύ πηγούνι, κατακόρυφο προφίλ προσώπου και ιδιαίτερα υψηλή και στενή μύτη.
Τραυματισμοί – Παθολογίες – Τρόπος ζωής
Τραύματα κρανίου: είδος, θέση, ερμηνεία
Εντοπίζονται δύο σαφείς καταθλίψεις στον κρανιακό θόλο:
1. Κατάθλιψη περίπου 2 εκ. πάνω από το αριστερό μάτι (άνω του αριστερού υπερόφρυου/μετωπιαίου τμήματος).
2. Κατάθλιψη πίσω από το αριστερό βρεγματικό λοβό.
Ερμηνεύονται ως αποτέλεσμα ισχυρών πλήξεων/τραυμάτων που πιθανότατα προκλήθηκαν από δεξιόχειρα αντίπαλο. Πρόκειται για επουλωμένες ή τουλάχιστον παλαιές κακώσεις (δηλ. δεν παρουσιάζονται ως θανατηφόρες/περιθανατικές). Πρόκειται για μάχιμο άτομο με εμπειρία σε πραγματική σύγκρουση, όχι για τυχαίο τραυματισμό, ενισχύοντας το προφίλ ενός βετεράνου μαχητή.
Οδοντοφατνιακή παθολογία: αποστηματική κύστη και επέκταση στον γναθιαίο κόλπο
Καταγράφεται μεγάλο απόστημα/αποστηματικής αιτιολογίας κύστη στη θέση του άνω δεύτερου γομφίου. Το εύρημα έχει διαπεράσει/επικοινωνήσει με τον γναθιαίο κόλπο. Αυτό, σε κλινικούς όρους, παραπέμπει σε χρόνια οδοντογενή λοίμωξη με πιθανή οστεΐτιδα/οστεομυελιτική συνιστώσα και χρόνια ιγμορίτιδα οδοντογενούς προέλευσης, με προσδοκώμενο χρόνιο άλγος.
Εκφυλιστικές αλλοιώσεις/αρθρίτιδα και βαριά χρήση
του μυοσκελετικού συστήματος
Σπονδυλική στήλη: εκφυλιστική νόσος και σύμφυση Θ9–Θ11
1. Αναφέρονται έντονες αρθριτικές/εκφυλιστικές αλλοιώσεις) στην αυχενική μοίρα, την οσφυϊκή μοίρα, και την κατώτερη θωρακική μοίρα.
2. Ήπιες αρθριτικές αλλοιώσεις των μετακαρπίων.
3. Κλείδα: ψευδάρθρωση και υπόθεση υπερκαταπόνησης ώμου. Κεντρικό σημείο για τη «βιογραφία» του Ζ59 είναι ότι η αριστερή κλείδα παρουσιάζει ψευδάρθρωση, δηλαδή μη φυσιολογική/ανεπαρκή πώρωση παλαιού κατάγματος με δημιουργία «ψευδο-άρθρωσης» στο σημείο. Η κατάσταση αυτή συσχετίζεται ερμηνευτικά με υπερκαταπόνηση του ώμου—πιθανόν από συνεχή στήριξη/ανάρτηση βαριάς, πολυστρωματικής ασπίδας στη μάχη (διατύπωση υπό μορφή υποθέσεως).
Γενική ερμηνεία των υπερτροφικών αλλοιώσεων
Οι υπερτροφικές/εκφυλιστικές αλλοιώσεις συνδέονται αιτιολογικά με άλλα προβλήματα (π.χ. χρόνια λοίμωξη), αλλά συνολικά τις αποδίδει σε σκληρή, μακροχρόνια σωματική χρήση/καταπόνηση συμβατή με πολεμικό τρόπο ζωής
Ανασύνθεση προσώπου
Μετά την ανασύνθεση, ο Μυκηναίος Ζ59 παρουσιάζεται ως άνδρας με μακρύ πρόσωπο και σχετικά μικρά χαρακτηριστικά, με: α) κοντινά τοποθετημένους οφθαλμούς, β) εξαιρετικά στενή μύτη, γ) βαθύ πηγούνι, που τραβά την προσοχή, σε μικρό σχετικά στόμα.
Η εντύπωση της ποιότητας του προσώπου είναι επιμήκης, λόγω υψηλού, ευθύ μετώπου και επιμήκους προσωπικού περιγράμματος. Το άγρυπνο βλέμμα αρμόζει σε μαχητή και σε ηγέτη, όπως πιθανότητα ήταν όσο ζούσε ο Μυκηναίος Έλληνας Ζ59. Η ελαφρά σκυθρωπή έκφραση που “βγαίνει” από την ανασύνθεση υποδηλώνει τον συνεχή πόνο από την αρθρίτιδα και την οδονταλγία που βίωνε.
Ανασύνθεση του προσώπου του Μυκηναίου Έλληνα που ήταν θαμμένος στο τάφο Ζ
του Ταφικού Κύκλου Β των Μυκηνών. Περίπου 1600 π.Χ.
Η ανασύνθεση βασίζεται στη μελέτη και στην ανάπλαση του προσώπου του Ζ59
που έγινε από τους John Prag & Richard Neave (1997).
Ένας γενάρχης των πρωτο-Μυκηναίων
…η ταφή ανήκε σ’ ένα εξαιρετικά μεγαλόσωμο άνδρα, ο οποίος κάλλιστα θα μπορούσε να είναι ο πρόγρονος πολλών από τις μεταγενέστερες ταφές και περιγράφεται ως “στην ακμή του ίσως ο πιο ισχυρός από τους πρωταγωνιστές”.
Κτερίσματα του τάφου Ζ
Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra. Quisque a vehicula magna.
Jessica Chapman
Wheel Throwing
Tyler Almada
Hand Building
Nilson Smith
Sculture
Jessica Chapman
Wheel Throwing
Tyler Almada
Hand Building
Nilson Smith
Sculture
Happy Students
Sed a purus sed nunc sagittis posuere. Etiam imperdiet nibh ut ex ullamcorper molestie. Mauris pellentesque augue turpis sed porttitor.
Sed a purus sed nunc sagittis posuere. Etiam imperdiet nibh ut ex ullamcorper molestie. Mauris pellentesque augue turpis sed porttitor.
Get In Touch
Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per conubia nostra. Quisque a vehicula magna.
Address
Class aptent taciti sociosqu ad litora torquent per 1230.
Call Us
(+880) 123 456 7898
(+880) 123 456 7898
Email Us
contact@divi.com
potterystudio@divi.com