ΤΑΦΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Β ΜΥΚΗΝΩΝ

Ο νεκρός του τάφου Ζ

Ένας γενάρχης των πρωτο-Μυκηναίων

Ο τάφος Ζ ανήκει στον Ταφικό Κύκλο Β των Μυκηνών. Βρίσκεται στον βορειοδυτικό τομέα του περιβόλου. Χρονολογείται πρώιμα στη μετάβαση  από τη Μέση στην Ύστερη Ελλαδική περίοδο (περ. 1600–1500 π.Χ.). Ανήκει σε παλαιότερη φάση του Κύκλου Β σε σχέση με ορισμένους τάφους στο κέντρο και νοτιοανατολικά. Ο τάφος είναι κιβωτιόσχημος και είναι μεγαλύτερος από τους άλλους της ίδιας περιόδου, σχεδόν 2 μ., και είχε οπές πασσάλων στις τέσσερις γωνίες, που χρησίμευαν για τη στήριξη δοκών οροφής. Η ταφή ανήκε σε έναν εξαιρετικά μεγαλόσωμο άνδρα, ο οποίος θα μπορούσε να είναι ο πρόγονος πολλών από τους ενταφιασμένους στις μεταγενέστερες ταφές του κύκλου. Ο τάφος σημειώθηκε με μικρές πέτρες στην περίμετρό του, ένδειξη της σπουδαιότητας του νεκρού στα μάτια των συγχρόνων του.

Ο τάφος Ζ στον Κύκλο Β των Μυκηνών όπως ανασκάφηκε:
το ξίφος του νεκρού και τα αγγεία που ήταν θαμμένα μαζί του βρίσκονται στα αριστερά,
ενώ οι οπές των ξύλινων στύλων οι οποίοι στήριζαν την οροφή του τάφου
είναι σαφώς ορατές στις γωνίες.

Βιολογικό και ανθρωπολογικό προφίλ
του νεκρού Ζ.59

  • Φύλο: Άνδρας
  • Ηλικία θανάτου: τουλάχιστον 49 ετών, πιθανώς μεγαλύτερος
  • Σωματότυπος:
    • ψηλός (εκτ. ~1,75 μ.),
    • ιδιαίτερα ισχυρόσωμος, με έντονη μυϊκή πρόσφυση σε αυχένα και γνάθο,
    • έντονα ανδρικά χαρακτηριστικά (μεγάλη μαστοειδής απόφυση, ισχυρό πηγούνι).

Χαρακτηρίζεται ως «ίσως ο ισχυρότερος από τους πολεμιστές».

Παθολογίες – Τραυματισμοί – Τρόπος ζωής

1. Πολεμικά τραύματα (κρανίο)

  • Δύο εμφανείς κακώσεις:
    • κατάθλιψη ~2 εκ. πάνω από το αριστερό μάτι,
    • δεύτερη βλάβη πίσω από το αριστερό βρεγματικό ογκώμα.
  • Ερμηνεύονται ως πλήγματα από δεξιόχειρα αντίπαλο.
  • Τα τραύματα ήταν επουλωμένα → ο νεκρός επιβίωσε μετά τις συγκρούσεις.

2. Σκελετικές παθήσεις

  • Έντονη αρθρίτιδα:

    • αυχενική,

    • θωρακική (σπόνδυλοι Θ9–Θ11 με μερική σύμφυση),

    • οσφυϊκή μοίρα.

  • Αριστερή κλείδα: ψευδάρθρωση (μη φυσιολογική επούλωση).

    • Τα στοιχεία υποδηλώνουν υπερκαταπόνηση του αριστερού ώμου, πιθανώς από συνεχή στήριξη βαριάς ασπίδας.

  • Επουλωμένο κάταγμα πλευράς (εντοπίστηκε αργότερα).

Η εικόνα του νεκρού είναι αυτή ενός βετεράνου πολεμιστή με χρόνιο πόνο είναι απολύτως τεκμηριωμένη.

3. Οδοντικά προβλήματα

  • Μεγάλη κύστη από απόστημα στον άνω δεύτερο γομφίο.

  • Διείσδυση στον γναθιαίο κόλπο → χρόνιος πόνος.

Όλα αυτά πρέπει να του έδιναν μια «σκυθρωπή» έκφραση.

Ο νεκρός Ζ.59 από τον Ταφικό Κύκλο Β Μυκηνών (η αναπαράσταση βασίσεται στην ανάπλαση του προσώπου από τους Prag & Neave).

Σκαρίφημα του κρανίου του νεκρού Ζ.59.

Μορφολογία κρανίου – προσώπου

  • Κρανίο: μεγάλο, μακρόστενο, υψηλό, με σχεδόν κοίλα πλάγια τοιχώματα.

  • Πρόσωπο: πολύ μακρύ, σχεδόν «ορθογώνιο», υψηλό, ευθύ μέτωπο, στενή και υψηλή μύτη, βαθύ πηγούνι, μικρό στόμα σε αναλογία με το μήκος του προσώπου.

Κοινωνική θέση – Ερμηνεία

  • Προτείνεται ότι ήταν γενάρχης ή ηγετική μορφή μιας δευτερεύουσας αλλά ισχυρής γραμμής του Κύκλου Β, σύγχρονος ή ελαφρώς μεταγενέστερος του νεκρού Ι.131 (άλλος «πατριάρχης» του κύκλου).

  • Τα κτερίσματα (κύλικες, αγγεία, εισαγόμενο κυκλαδικό αγγείο, μακρύ ξίφος) δείχνουν:

    • υψηλό κύρος,

    • πολεμική ταυτότητα,

    • διασυνδέσεις στο Αιγαίο.

Περισσότερο διάβασμα

Γεώργιος Μυλωνάς, Ο Ταφικός Κύκλος Β των Μυκηνών, Α-Β, Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία, Αθήνα, 1973, σελ. 102 κ.ε.

John Prag & Richard Neave, Making Faces. Using forensic and archaeological evidence, Britisch Museum, 1997.

 

Ταφικός Κύκλος Β Μυκηνών